Gratis Dienstverlening

Nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte blijven?Nieuwsbrief

Linked-In

Meediscussiëren op LinkedIn? LinkedIn

Projecten Databank

Welke Bouwregie projecten zijn er in Nederland? Projecten Databank

Energietransitie in woningvoorraad: ‘slimme’ samenwerking bepaalt het succes

Deze BouwRegieNetwerk Meetup georganiseerd op 8 juni 2017 te Utrecht gaf antwoord op onderstaande vragen:

* “Nul op de Meter” in de praktijk: wat zijn de geleerde lessen uit referentieprojecten?
* Hoe ga je vanuit een wijkgerichte aanpak aan de slag gaan met ‘Nul op de Meter’?
* Hoe kun je effectief kansen signaleren ten aanzien van de eigen verduurzamingsopgaven?
* Wat zijn de do’s en don’ts in het inrichten van de samenwerking met private partners voor een langjarige duurzame impact?

Verslag van de meetup

“Achteraf werd het succes van de opgave om woningen te verduurzamen bepaald door het goed organiseren van de samenwerking”. Veel gemeenten hebben de ambitie om tussen 2030 en 2050 energieneutraal te zijn. Nul op de Meter is daarbij een veel geprezen middel waarbij bijvoorbeeld de ‘schil’ van een woning (gevel; ramen; vloer en dak) haalbaar en betaalbaar wordt gerenoveerd ter verduurzaming van de woning. De bespaarde kosten door de renovatie worden vervolgens aangewend voor de betaling van de rente en aflossing van de renovatiekosten. Een efficiënte strategie om de energietransitie te versnellen. Echter, er zijn veel stakeholders betrokken bij deze opgave: gemeente, woningcorporaties, bewoners, adviseurs en aannemers. De energietransitie gaat dus niet alleen om het finetunen van de technologie, het gaat vooral over het slim organiseren van samenwerking tussen en met alle stakeholders om een efficiënte en effectieve energietransitie mogelijk te maken. Hoe dat te bereiken, was de vraag die centraal stond tijdens de interactieve Meet-up bijeenkomst georganiseerd door BouwRegieNetwerk op 8 juni 2017 bij de Hogeschool Utrecht.

Een gezelschap bestaand uit woningcorporaties (met o.a. Woonbedrijf Westvoorne, Woningstichting Waterweg Wonen, Huurdersvereniging Meppel, Stichting Woonconcept, Hanzehogeschool Groningen, Woonbedrijf Westvoorne, Woningstichting MeerWonen), gemeenten (o.a. Utrecht, Ouder-Amstel, Nieuwegein, Weert, Bronckhorst, Brummen, Ermelo etc.) en professionals (vanuit o.a. Economic Board Utrecht, Rabobank REF, Utrecht University etc.) verzamelde zich in Utrecht om met elkaar te discussiëren over energietransitie 2.0: met welke visies en aanvliegroutes realiseren woningcorporaties en gemeenten de beste keuzes en verduurzamingsopgaven? Maar vooral: wat zijn de ‘lessons learned’ uit projecten?

Een panel van deskundigen bestaande uit Maurice Coen (NOM-deskundige Stroomversnelling), Fleur Elderhorst (strategisch adviseur APPM), Johan Duut (senior adviseur Procap), Bart Rozemeijer (directeur Woonbedrijf Westvoorne) en Joost Roks ( projectmanager Hazenberg-TBI) benadrukten dat een succesvolle transitie naar duurzame energie vooral slim(mer) georganiseerd dient te worden. Door middel van succesvolle voorbeelden uit de praktijk brachten ze een discussie op gang waarbij kennis met de deelnemers werd gedeeld over waarom en hoe gemeenten en woningcorporaties effectief aan de slag kunnen met de energietransitie in de gebouwde omgeving voor zowel huur- als particuliere woningen.

Om te verduurzamen wordt er gebruik gemaakt van een constructie waarbij de huidige energiekosten om worden gebogen en gebruikt als co-financiering voor de realisatie van de opgave. De ‘geldmassa’ is groot, en dat wordt ook gezien door de markt en diezelfde markt heeft door, dat door traditioneel (opdrachtgever bepaalt via een bestek feitelijk als énige hoe de verduurzaming plaatsvindt) te blijven werken krijgen ze de businesscase niet georganiseerd. Om die geldstroom vrij te spelen moet er geïnnoveerd worden. Het belangrijkste aspect van die innovatie die daarbij in de markt plaatsvindt is, dat een aanbieder oplossingen moet aanbieden die een voorgeschreven output moeten realiseren en – gedurendende de exploitatieperiode- -garanderen. Een aanbieder die in de traditionele werkwijze op basis van prijs moest concurreren, moet nu samen met zijn ketenpartners innovatieve concepten ontwikkelen.

Doordat er producten moeten worden ontwikkeld die over meerdere jaren terug worden verdiend waarbij opdrachtgevers en opdrachtnemers andere rollen gaan innemen, dient er zowel aan de vraag- als aan de aanbodzijde anders te worden gewerkt. Gemeenten en woningcorporaties worden met andere soorten vragen geconfronteerd. Er zal antwoord moeten worden gevonden op vragen zoals: ‘hoe kies je het juiste type woning om te verduurzamen op basis van de plannen van de gemeente en de doelgroep?’; ‘Hoe ontwikkel je passende, haalbare concepten?’; ‘Hoe en wanneer communiceer je met de bewoners om draagvlak te creëren?’; ‘Hoe zorg je voor actieve participatie van bewoners?’ Hoe maak je afspraken met ketenpartners die langjarig toepasbaar blijven?’ Woningcorporaties die dit proces succesvol hebben doorlopen, geven aan dat de wijze waarop de samenwerking was georganiseerd bepalend was voor het succes. Uiteraard is de technologie en de antwoord vinden op bovengenoemde belangrijk, maar de samenwerking in dit proces is veel bepalend. Uiteindelijk komt het neer op houding en gedrag van alle partijen, een dik contract en mooie technologie is geen garantie.

Samenvattend:

- De ontwerpfunctie in verduurzamingsprojecten ligt veel meer bij de opdrachtnemer in plaats van de opdrachtgever.

- In de ontwikkeling van de concepten is de bewoner prominenter aanwezig in alle projecten, concepten moeten dus nauwsluitend passen bij de behoefte van de bewoner. Denk na over hoe om te gaan met een bewoner die door een diversiteit van bezwaren niet op de verduurzamingsmaatregelen zit te wachten? Je dient als woningcorporatie goed na te denken over wat het voor de huurder acceptabel maakt om de gevraagde verduurzamingsslag te maken. Denk bijvoorbeeld aan voordelen als woonlastenverlaging, het sparen van het milieu, tegemoetkoming in gemaakte kosten etc. Enthousiasmeer de huurders gezamenlijk door bewoners in te zetten als ambassadeurs. Hoe dichter de informatiebron bij de bewoner staat, hoe effectiever de communicatie en acceptatie.

- De verantwoordelijkheden voor het onderhoud en beheer ligt nu bij de aannemer.

- De prestatieafspraken die gemaakt worden tussen gemeente en woningcorporatie moeten simpelweg worden gerealiseerd, dus er is sprake van prestatiecontracten met bonus/malus elementen.

- Ook opdrachtgevers moeten zich anders tot elkaar gaan verhouden. De gemeente Zoetermeer liet bijvoorbeeld zien hoe zij woningcorporaties mobiliseert om met elkaar samen te werken om succesvolle energietransities mogelijk, zoals gasloze wijken, mogelijk te maken.

- Het is een numbers-game: het is noodzakelijk om groot te denken zodat je echte slagen met je ambities kunt maken.

- Bereid je voor: het is te vaak voorgekomen dat gebruikers onrealistische ‘sprookjes’ zijn verteld. Dat was geen kwestie van bad-will maar een onderschatting van de complexiteit.

- Maak gebruik van voorhanden instrumentarium: Procap liet bijvoorbeeld zien hoe op basis van gaskaarten (wat is de toestand van het leidingwerk, wanneer gaat renovatie (of dus juist niet mee) spelen, welke soorten huizen staan op die grond, etc., het veel simpeler wordt te prioriteren.

- Houding en gedrag van eminent belang naast afspreken op papier. Echter, ook die houding en gedrag kunnen worden ‘georganiseerd’ (hoe ga jij je gedragen bij een vastloper naar mij toe en/of omgekeerd). Aldus krijg je voorspelbaar gedrag en vertrouwen (wat overigens een werkwoord dient te zijn).

Verdiepingsbijeenkomsten en vervolgacties

Deelnemers aan de bijeenkomst ontvingen een kopie van alle presentaties. In de evaluatie van deze bijeenkomst hebben deelnemers aangegeven behoefte te hebben aan vervolgbijeenkomsten ter verdieping van onderstaande thema’s:

· Financiering van verduurzamingstrajecten, met name door VVE
· Impact van nieuwe omgevingswet/nieuwe democratie op verduurzamensinitiatieven.
· Het organiseren van langdurig samenwerking met de juiste samenwerkingspartners
· De juiste ‘Nul op de Meter’ aanvliegroutes
· Toekomstbestendig investeren in verduurzaming in het licht van veranderende wetgeving.
· Updates ‘Nul op de Meter’ 2.0: energietransitie voor nieuwbouw en Smart grids

BouwRegieNetwerk organiseert regelmatig verdiepingsbijeenkomsten rond het thema ‘Energietransitie’. De bijeenkomsten geven verdieping in de achtergronden van succesvolle verduurzamingsopgaven, kennisverdieping en het versterken van handelingsbekwaamheid in energietransities. De focus ligt met name op de handelingsperspectieven van de professionals, de aanpak, ‘lessons learned’ uit referentieprojecten en het organiseren van robuuste samenwerkingsverbanden rondom het thema in dynamische omgevingen.

Voor wie?
De verdiepingsbijeenkomsten zijn bedoeld voor professionals vanuit (de)centrale overheden en thema gerelateerde organisaties die geïnteresseerd zijn in ontwikkelingen, innovaties, praktische toepassingen op het gebied van verduurzaamingsopgaven.

Meer informatie
Hebt u interesse in of vragen met betrekking tot dit onderwerp en/of de bijeenkomst? Neemt u gerust contact met ons op. Tevens nodigen wij u graag uit zich aan te melden voor de verdiepiengsbijeenkomsten die over dit onderwerp worden georganiseerd. Meer informatie vindt u in de activiteitenagenda op BouwRegieNetwerk.nl of stuur een e-mailbericht naar secretariaat@bouwregienetwerk.nl.

Seminar tip: Organiseren van burgerparticipatie
In het najaar 2017 organiseert onze zusterorganisatie, ESCoNetwerk Nederland, een seminar waarin wordt ingegaan op het maximaliseren van burgerparticipatie in verduurzamingsopgaven. Enkele praktijkdeskundigen is gevraagd om te vertellen hoe u er voor kunt zorgen dat burgers het heft meer in eigen handen gaan nemen en zich gaan inzetten voor energiebesparing/-opwekking. Klik op deze link] voor informatie over het programma en aanmelden.

Nieuwsbrief

Schrijf u nu in en u blijft automatisch op de hoogte van de laatste ontwikkeling op het gebied van ESCo’s en energietransities.

U bent ingeschreven voor de PPS Netwerk Nederland Nieuwsbrief!